Mit nr 2 Ale my już używamy jakichś symboli

Stosując symbole należy określić czemu ma to służyć, tak aby nie stało się to tylko sztuką dla sztuki,   niefunkcjonalnym poznawaniem symboli. W tym przypadku należy zacząć od dokonania podziału na  komunikację wspomaganą  w zależności od tego kto jest jej adresatem.

Inaczej wygląda komunikacja, gdy to my jesteśmy nadawcami, a osoba autystyczna odbiorcą. Możemy wtedy wspierać gestem lub obrazkiem to co mówimy, komentować obrazki w książce, wydawać polecenia wizualizując je gestem lub symbolem itp. Tutaj celem jest rozwijanie rozumienia mowy, kojarzenia słów, z dźwiękami mowy. W przypadku planów dnia my też jesteśmy nadawcami komunikatu i ma on formę szeregu symboli pokazujących w jakiej kolejności będą następować po sobie dane czynności w ciągu dnia. Jest to strategia, która pomaga rozumieć zmiany jeśli takie się pojawią, dawać poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności w ciągu dnia, pomoc w przechodzeniu miedzy zajęciami itp. Tych strategii można używać nawet w przypadku osoby mówiącej, jeśli istnieje taka potrzeba.

Ale komunikacja wspomagana to przede wszystkim nauczanie osoby autystycznej jak ma się komunikować ze światem, jak przekazywać to co chce, co widzi, co czuje. Bardzo istotne jest też aby  od samego początku uczyć prawidłowych wzorców komunikowania się.  Przede wszystkim należy dążyć od samego początku, do tego aby komunikacja odbywała się do innej osoby ,a nie w pustą  przestrzeń  i systematycznie pracować nad tym ,aby w razie potrzeby osoba z autyzmem potrafiła podejść do swojego odbiorcy zamiast biernie czekać  aż  się pojawi.  Drugą równie istotną kwestią jest to, aby od samego początku pracować nad spontaniczną komunikacją. Najczęstszym błędem w edukacji osób z autyzmem jest wypracowanie schematu, w którym osoba potrafi komunikować się, ale  tylko w odpowiedzi na pytanie , a sama z siebie nie potrafi spontanicznie przekazać swoich myśli. Nie wynika to z faktu „że autyści tak maja” ale jest rezultatem źle dobranych celów podczas nauki komunikacji.

 

 

Posty z serii „Fakty i Mity” są inspirowane artykułami m.in.  Andy Bondy „ The Unusual Suspect Myths and Misconceptions Associated with PECS” , MaryAnn Romski, Rose A. Sevcik  “Augumentative Communication and Early Intervention. Myths and Realities “ oraz różnymi wypowiedziami rodziców i specjalistów.

Mit nr 1 Komunikacja alternatywna nie nadaje się dla autystów

 

Wyjaśnienie tego mitu jest dość złożoną kwestią. Należy zacząć od odróżnienia komunikacji alternatywnej od komunikacji wspomaganej (zwanej też wspomagającą). Pozornie wyglądają one tak samo, jest to komunikowanie się symbolami lub gestami zamiast mową artykułowaną, z tą różnicą, że komunikacja wspomagana jest wprowadzana jako cześć szerokiej interwencji terapeutycznej mającej pomóc rozwijać mowę artykułowaną i docelowo ma zostać odrzucona, gdy takowa się pojawi. Aby osiągnąć ten cel, za każdym razem gdy zachodzi komunikacja symbolami lub gestami MUSI pojawiać się słowo wypowiadane przez odbiorcę komunikatu. Dzięki temu poszerza się rozumienie mowy, użytkownik AAC słyszy ,że dany symbol oznacza konkretne dźwięki mowy. Sytuację tą można porównać do naszych prób komunikowania się w obcym kraju. Na początku chcąc porozumieć się wpieralibyśmy się  gestami, wskazywaniem na obrazki, zdjęcia itp. i  słuchali padających słów. Kiedy już nabralibyśmy pewności, że wiemy jak coś powiedzieć i że potrafimy się już porozumieć za pomocą mowy artykułowanej, w  pewnym momencie porzucilibyśmy  te pomoce.  Stąd pochodzi też nazwa komunikacja wspomagana, gdyż ma ona za zadanie wspomagać nabywanie języka.

 

Posty z serii „Fakty i Mity” są inspirowane artykułami m.in.  Andy Bondy „ The Unusual Suspect Myths and Misconceptions Associated with PECS” , MaryAnn Romski, Rose A. Sevcik  “Augumentative Communication and Early Intervention. Myths and Realities “ oraz różnymi wypowiedziami rodziców i specjalistów.

GESTY PROGRAMU JĘZYKOWEGO MAKATON

Program Językowy Makaton jest to system gestów oraz symboli graficznych. Powstał on w latach 70 w Wielkiej Brytanii. Jego twórcą jest Margaret Walker. Zaadaptowany pomysł wykorzystywany jest w wielu krajach w tym od wielu lat w Polsce. W Polsce metoda opracowana została w latach 2001-2005 przez dr Bogusławę B. Kaczmarek. Polski program oparty jest na polskiej kulturze . Obecnie Makaton stosowany jest w całej Polsce w przedszkolach, szkołach, ośrodkach oraz w domach osób z trudnościami w porozumiewaniu się. W szkoleniach stopnia podstawowego wzięło udział ponad 14 000 uczestników.

Słownictwo Podstawowe, które zostało skomponowane z najczęściej używanych słów obejmuje 450 pojęć a Słownictwo Dodatkowe 7000. Słownictwo Podstawowe jest listą słów, których dzieci uczą się rozumieć i wymawiać jako pierwsze. W Polsce słownictwo zostało dobrane na podstawie kilkuletnich badań eksperymentalnych

Cechą wyróżniającą gesty Makatonu od języka migowego jest to, iż są one znacznie uproszczone oraz bazują na naturalnych skojarzeniach. Autorka polskiej wersji na szkoleniach żartuje, że autorami polskiej wersji są… przedszkolaki. Gesty były konsultowane z dziećmi aby jak najbardziej je uprościć do potrzeb takich osób jak np. osób z niepełnosprawnością intelektualną, fizyczną, z autyzmem lub z uszkodzeniami zmysłów.

Gesty posiadają wiele zalet np. są przenośne i zawsze w gotowości, bezpośrednie i naturalne dla procesów porozumiewania się i rozwoju mowy. Dzieci prawidłowo rozwijające się przechodzą fazę porozumiewania się gestami wymyślonymi przez nie. Ponadto w miarę pojawiania się mowy artykułowanej użytkownicy porzucają gesty, ale zawsze mają je „pod ręką” gdyby poczuli się niepewnie podczas mówienia i potrzebowali wsparcia gestem.

Gesty mają też swoje wady. Każda osoba z otoczenia osoby używającej gestów musi być z nimi zaznajomiona i tym samym spada prawdopodobieństwo możliwości używania tych gestów poza określonym środowiskiem (np. problem z użytkowaniem w restauracji). Dla niektórych osób nauka symboli może być trudna ze względu na problemy z motoryka , naśladownictwem lub planowaniem ruchów i ich sekwencjonowaniem.

Jako że ilość gestów opracowanych w Makatonie jest ograniczona użytkownicy, którym pasuje ta forma komunikowania się przechodzą później na język migowy (który z powodzeniem można stosować również u austytów). Zdarza się również często, że na wiele rzeczy i czynności, które są motywujące dla osób z autyzmem, brakuje odpowiedniego gestu Makatonu.

Istotne jest aby wszystkie osoby z którymi styka się użytkownik gestów były zaznajomione z jej repertuarem gestów oraz ich ewentualnymi uproszczeniami. W tym celu można przygotować specjalny album, w którym umieszcza się zdjęcia osoby wykonującej dany gest.

Strona internetowa poświęcona Programowi Językowemu Makaton

www.makaton.pl

SYMBOLE PCS

Symbole PCS są jednymi z bardziej znanych systemów symboli dzięki popularności programu „Boardmaker”. Symbole zostały stworzone przez firmę Mayer Johnson i jest ich ok 7 tys. Są one kolorowe ( można drukować też wersję czarnobiałą) i dość szczegółowe. Program Boadmaker kosztuje ok 3 tys zl. Z internetu można natomiast pobrać próbną 30 dniową wersję darmową.

http://www.mayer-johnson.com/downloads/trials/

Po upływie tego czasu wszystkie tablice z symbolami, pomoce itp. nie będą się otwierać gdyż zapisywane są one w formacie obsługiwanym tylko przez ten program. Aby móc dłużej korzystać z symboli polecam wydrukować je a następnie zeskanować i przechowywać w ten sposób w komputerze. Niestety po upływie 30 dni nie będziemy mieć możliwości dostępu do programu.

Bardzo częstą pomyłką, która zdarza się nawet terapeutom jest mylenie symboli PCS z metoda pracy dowolnymi symbolami czyli protokołem PECS. Metoda PECS jest opisana osobno w dziale PECS.

Tu znajdują się przykładowe symbole z systemu PCS

http://www.aac.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=58:pcs-broszura&catid=47:ksiki&Itemid=115